XVII
wiek
1760
"W powiecie czerskim ziemi mazowieckiej,
dobrach Obory , nad rzeką Jeziorką młyn wodny
pobudowano. Nie zwyczajny był to młyn, w jednej
części bowiem zboże mielono, a w drugiej zaś
większej, 40 łokci długości, a 27 szerokości
mającej, majster kunsztu papierniczego w dwóch
kadziach papier czerpał. Nie zachowały nam
kroniki i księgi imienia i nazwiska papiernika
tego, choć ze znaków jakie na papierach dawał
myśleć można, że imię jego A, ród zaś literą
K miał w przedzie."
"Kronika
Papierni w Jeziornie 1760-1980"
W
XVIII wieku nastąpił szybki rozwój
papierni w Jeziornie. Bliskość Warszawy zapewniła
duży rynek zbytu dla papieru z tej fabryki.
Jeziorański papier towarzyszył wydarzeniom
historycznym tego okresu.
Król Stanisław August Poniatowski posługiwał
się tylko papierem z Jeziorny do sporządzania
dokumentów królewskich. Papier z Jeziorny
tworzył dokumenty Sejmu Czteroletniego i Konstytucji
3-go Maja. Również Naczelnik Kościuszko papier
z Jeziorny na asygnaty pieniężne przeznaczył
i tym sposobem pierwsze papierowe pieniądze
były drukowane na papierze czerpanym w Jeziornie.
"Jeziorna,
najdawniejsza Fabryka Papieru maszynowego
w kraju, wyrabia papiery dziennikarskie,
piśmienne i listowe, a nadto, ona jedna, wyrabia
ręczne czerpalne papiery, używane do aktów
rejestracyjnych lub innych, wymagających wyjątkowo
mocnego i trwałego papieru, w Jeziornie wyrabiany
jest papier dziennikarski w rolach, na którym
drukowany jest "Kurier Warszawski"
przy zastosowaniu pras pośpiesznych w Jeziornie".
Przegląd Techniczny marzec 1886
Wiek XIX
rozpoczął się dla papierni w Jeziornie, tak
jak dla całego kraju - niepomyślnie. Nadeszły
ciężkie czasy. Wprowadzono zakaz czerpania
papieru w Jeziornie. Dopiero po sześciu latach
przerwy zaczęto papier czerpać.
1812
Kronika Papierni w Jeziornie podaje, iż 29
maja 1812 roku właściciel papierni w Jeziornie
jako dostawca nadworny Księcia Warszawskiego
otrzymał dla Jeziorny tytuł "FABRYKI
KRÓLEWSKIEJ PAPIERU" Wyrabiane były różne
papiery, a najwięcej pod Stempel Skarbowy.
Produkcja fabryki w Jeziornie wynosiła 6-8
tysięcy ryz rocznie, co czyniło przeciętnie
po odliczeniu dni świątecznych i postojów
fabryki około 40 ryz dziennie.
W 1830 roku fabryka stała
się własnością Banku Polskiego, który rozpoczął
inwestycje w rozbudowę papierni. Najpoważniejszą
inwestycją było sprowadzenie z Wiednia maszyny
do wyrobu "papieru bez końca". Była
to pierwsza maszyna papiernicza w
Polsce.
W roku
1869 fabryka stała się własnością
spółki akcyjnej "Mirkowska Fabryka Papieru".
Na przełomie
wieków wyrabiano papier na czterech
maszynach. Produkcja obejmowała wysokowartościowe
papiery bezdrzewne, pergaminy, papiery czerpane.
Specjalnością papierni były bibułki papierosowe
w arkuszach i bobinach wszelkich gatunków.
Wiek
XX
Przed wybuchem II wojny światowej Fabryka
Papieru w Jeziornie była zakładem przemysłowym
na wskroś nowoczesnym i zmodernizowanym, zaopatrzonym
w szereg nowoczesnych urządzeń do wyrobu wielu
gatunków papierów dotychczas w Polsce nie
produkowanych. Przystąpiono do wyrobu bibuły
atramentowej, bibuły filtracyjnej, bibuły
pyłochłonnej, kartonu do maszyn statystycznych,
kalki szkicowej, papieru czekowego, kablowego,
światłoczułego, wodoodpornego do produkcji
naczyń papierowych, rysunkowego technicznego,
papieru do sztucznego jelita, fotograficznego
i wielu innych.
W
roku 1939 fabryka zatrudniała 1200
robotników, a produkcja roczna papieru i bibułki
osiągnęła wysokość 13 tysięcy ton.
W okresie wojny fabryka pracowała lecz w 1944
roku wywieziono i rozproszono robotników,
a okupant przystąpił do systematycznego grabienia
i niszczenia zakładu.
Lata powojenne to intensywny
rozwój i modernizacja zakładu. Zaczęto produkować
na potrzeby rynku krajowego: bibułkę filtracyjną,
papiery do pisania, drukowe, mapowe i wartościowe.
Wielkość asortymentu systematycznie powiększała
się. W końcu roku 1949 produkowano dodatkowo:
pergamin maszynowy, papier rysunkowy szkolny
i techniczny oraz kalkę szkicową. Stan zatrudnienia
wynosił już wówczas 900 pracowników.
Fabryka dzięki swoim osiągnięciom i umiejętności
organizacyjnej przeobraziła się w "Warszawskie
Zakłady Papiernicze".
W latach 60-tych oddano do
użytku mechaniczną oraz biologiczną oczyszczalnię
ścieków oraz filtry. Oczyszczalnia biologiczna
przyczyniła się do poprawy stanu czystości
Jeziorki *, a
tym samym Wisły.
Na przełomie lat 80-tych
w fabryce pracowało 2000 pracowników, roczna
produkcja papieru wynosiła ok.75 tysiecy ton.
W roku 1985 obchodów swego
225-lecia Jeziorna była największą w Europie
papiernią pod względem ilości zabudowanych
maszyn papierniczych w jednym zakładzie.
W połowie lat 90-tych udziały
w przedsiębiorstwie zostały wniesione do Narodowych
Funduszy Inwestycyjnych, co stworzyło nowe
szanse dla rozwoju zakładu.
W styczniu 1998 roku w ramach
akcji NFI większość udziałów Warszawskich
Zakładów Papierniczych wykupiła Fińska firma:
Metsa - Tissue.
W grudniu 1998 najstarsza część
Zakładu została sprzedana Spółce z o.o. "KONSTANS".
*
Jeziorka-dopływ Wisły, przepływa przez Konstancin
|